بیشتر معامله‌گرانی که پس از مدتی سرمایه‌شان را از دست می‌دهند، مشکلشان نداشتن استراتژی نیست. آنها معمولاً یک اشتباه مشخص را بارها تکرار می‌کنند و چون این اشتباه جایی ثبت نمی‌شود، هرگز آن را نمی‌بینند.
ابزاری که این الگوها را آشکار می‌کند ژورنال معاملاتی (Trading Journal) نام دارد. در این مطلب توضیح می‌دهیم ژورنال معاملاتی چیست، چه اطلاعاتی باید در آن ثبت شود و چه اشتباهاتی فقط با نگاه کردن به آن قابل کشف است.
ژورنال معاملاتی چیست؟
ژورنال معاملاتی دفتری است، کاغذی یا دیجیتال، که در آن هر معامله را با جزئیاتش ثبت می‌کنید. هدفش نگهداری سابقه‌ی سود و زیان نیست، چون آن را پلتفرم معاملاتی هم به شما می‌دهد.
هدف اصلی، ثبت دلیل هر تصمیم است. حساب معاملاتی به شما می‌گوید چه کاری کردید و ژورنال به شما می‌گوید چرا آن کار را کردید. تفاوت این دو، تفاوت یک صورتحساب با یک ابزار یادگیری است.
چه چیزهایی باید در ژورنال ثبت شوند؟
هر ردیف ژورنال باید این هفت مورد را داشته باشد:
- تاریخ و ساعت معامله و نماد معامله‌شده.
- دلیل ورود، یعنی چه چیزی باعث شد این معامله را باز کنید.
- حجم معامله و درصد ریسکی که پذیرفته‌اید.
- حد ضرر (Stop Loss) و حد سود (Take Profit) در لحظه‌ی ورود.
- نتیجه‌ی نهایی معامله به صورت عددی.
- دلیل خروج، یعنی چرا در آن نقطه از معامله خارج شدید.
- وضعیت ذهنی خودتان هنگام باز کردن معامله.
مهم‌ترین این هفت مورد، دلیل ورود و دلیل خروج هستند. ژورنالی که این دو ستون را ندارد فقط یک فهرست عدد است و هیچ چیزی به شما یاد نمی‌دهد.
پنج اشتباهی که فقط ژورنال آنها را نشان می‌دهد
اشتباه اول ورود بدون دلیل مشخص است. وقتی ستون دلیل ورود را پر می‌کنید و می‌بینید در چند معامله چیزی جز حس شخصی ننوشته‌اید، الگو خودش را نشان می‌دهد.
اشتباه دوم جابه‌جا کردن حد ضرر است. معامله‌گر حد ضرر را تعیین می‌کند و وقتی قیمت به آن نزدیک می‌شود، آن را عقب می‌برد. در لحظه این کار منطقی به نظر می‌رسد، اما ژورنال نشان می‌دهد این تصمیم تقریباً همیشه زیان را بزرگ‌تر کرده است.
اشتباه سوم اضافه کردن به معامله‌ی زیان‌ده است، با این امید که میانگین قیمت ورود بهتر شود. ژورنال نشان می‌دهد این کار چند بار جواب داده و چند بار حساب را به خطر انداخته.
اشتباه چهارم معامله‌ی انتقامی است. بعد از یک زیان بزرگ، معامله‌گر بلافاصله و با حجم بیشتر وارد معامله‌ی بعدی می‌شود. ستون وضعیت ذهنی دقیقاً برای کشف همین الگو وجود دارد.
اشتباه پنجم بستن زودهنگام معاملات سودده است. ژورنال نشان می‌دهد که معاملات برنده به‌طور میانگین چقدر زودتر از حد سود بسته شده‌اند و همین عدد، بخشی از سود از دست رفته را روشن می‌کند.
رایج‌ترین الگویی که در ستون دلیل خروج پیدا می‌شود
اگر ژورنال چند نفر را بررسی کنید، یک الگوی مشترک تکرار می‌شود. در لحظه‌ی ترس، معامله‌گر همه‌ی پوزیشن‌های باز را با هم می‌بندد، از جمله معاملاتی که هنوز طبق برنامه پیش می‌رفتند.
بستن دسته‌جمعی معاملات همیشه اشتباه نیست و گاهی در برابر یک خبر مهم اقتصادی، تصمیم درستی است. تفاوت در این است که این کار از روی قاعده انجام شود یا از روی هیجان. برای اینکه در لحظه‌ی فشار دنبال دکمه نگردید، باید از قبل بدانید روشبستن تمام معاملات در متاتریدر 5 چگونه است و در چه شرایطی خروج از معامله به‌طور کامل بخشی از مدیریت ریسک به حساب می‌آید، نه واکنش به ترس. زمانی که این روش را از پیش در پلتفرم معاملاتی تمرین کرده باشید، تصمیم شما در لحظه از روی برنامه خواهد بود.
ژورنال کاغذی یا فایل اکسل؟
هر دو کار می‌کنند و انتخاب بین آنها به عادت شما بستگی دارد. فایل اکسل یک مزیت مشخص دارد و آن امکان محاسبه است. می‌توانید نرخ برد، میانگین سود و زیان و بیشترین افت سرمایه را با فرمول حساب کنید.
نکته‌ی مهم‌تر از قالب، پیوستگی است. ژورنالی که فقط بعد از معاملات زیان‌ده پر شود، تصویر ناقصی می‌سازد و همان تصویر ناقص، نتیجه‌گیری اشتباه می‌دهد.
ژورنال ابزار قضاوت کردن خودتان نیست
بسیاری بعد از چند هفته ژورنال‌نویسی آن را رها می‌کنند، چون هر بار مرور آن یادآور اشتباهاتشان است.
اما کارکرد ژورنال سرزنش نیست و دیدن الگو است. یک اشتباه در یک معامله اتفاق است و همان اشتباه در ده معامله، یک الگو است که می‌توان برایش قاعده گذاشت. بدون ثبت، هیچ‌کدام از این دو حالت از هم قابل تشخیص نیستند.