بیماری و حوادث

ضربه مغزی

ضربه مغزی یکی از مشکلات جدی و مهم در علوم پزشکی و بهداشت عمومی است که به عنوان یک مسئله بهداشت عمومی جلب توجه فراوانی دارد. این مشکل، به طور گسترده‌ای در افرادی که در فعالیت‌های روزانه‌شان با مخاطراتی از قبیل ورزش، کارهای حرفه‌ای یا حتی در تصادفات از ضربه به سر خطر می‌افتند، رخ می‌دهد. اما ضربه مغزی نه تنها محدود به ورزشکاران یا افرادی با شغل‌های خطرناک نیست، بلکه می‌تواند هر فردی را تحت تأثیر قرار دهد.

تأثیرات ضربه مغزی می‌توانند از نقاط ملموسی چون سردرد و تاری دید گرفته تا مشکلات شناختی، اضطراب، افسردگی و حتی در موارد شدیدتر، عوارض جدی مغزی مانند اختلالات حافظه و اختلالات حرکتی را در پی داشته باشند. به همین دلیل، مدیریت و درمان صحیح ضربه مغزی از اهمیت بسیاری برخوردار است.

علائم آسیب ضربه مغزی می‌توانند بسته به شدت آسیب مغز، خفیف، متوسط یا شدید باشند. در آسیب ضربه مغزی خفیف، فرد ممکن است هوشیار باقی بماند یا به مدت کوتاهی، چند ثانیه یا چند دقیقه، از دست دادن هوشیاری را تجربه کند.

در این مقاله، به بررسی علل، علائم، تشخیص، و روش‌های درمانی ضربه مغزی پرداخته خواهد شد. همچنین، تأثیرات ضربه مغزی بر زندگی روزمره افراد و راهکارهایی برای پیشگیری از این مشکل نیز مورد بحث و بررسی قرار خواهند گرفت.

تفاوت ضربه مغزی با خونریزی زیرجمجمه

خونریزی زیر جمجمه و ضربه مغزی دو وضعیت جداگانه هستند و اختلاف‌های مهمی دارند. در ادامه توضیحاتی درباره این دو وضعیت ارائه داده شده است:

خونریزی زیر جمجمه (Subdural Hemorrhage)

خونریزی زیر جمجمه به معنای جمع شدن خون در فضای میان مغز و جمجمه است.

– معمولاً ناشی از شکافتگی عروق خونی در این فضا به علت ضربه یا صدمه به سر ایجاد می‌شود.

– علائم این وضعیت ممکن است شامل سردرد شدید، تهوع و استفراغ، افت وضعیت آگاهی، تغییرات در وضعیت آبی پوست و تورم در منطقه جمجمه باشد.

ضربه مغزی (Concussion)

– ضربه مغزی یک نوع از صدمات سری است که به عنوان اثری کوتاه مدت از ضربه به سر توصیف می‌شود.

– در ضربه مغزی، عمدتاً تغییرات موقتی در عملکرد مغز اتفاق می‌افتد و ممکن است بدون نشانه‌های خونریزی زیر جمجمه باشد.

– علائم ضربه مغزی می‌توانند شامل سردرد، تاری دید، گیجی، تهوع، استفراغ، عدم تمرکز و دیگر علائم مشابه باشند.

اختلاف اصلی بین این دو وضعیت در واقعیت این است که خونریزی زیر جمجمه ناشی از شکافتگی عروق خونی و جمع شدن خون در مغز است، در حالی که ضربه مغزی بیشتر به تغییرات موقت در عملکرد مغز اشاره دارد و عمدتاً بدون خونریزی جدی اتفاق می‌افتد. هر دو وضعیت نیاز به ارزیابی پزشکی دارند، اما تشخیص و مدیریت آن‌ها متفاوت است.

خواندن  تب

انواع سطوح ضربه مغزی

آسیب ضربه‌ای مغز ممکن است در سه سطح مختلف شدت ظاهر شود که در ادامه به بررسی هریک مختصر میپردازیم:

آسیب ضربه‌ای خفیف مغز

آسیب ضربه‌ای خفیف مغز که به طور عام به عنوان ضربه مغزی نیز شناخته می‌شود، فرد را نه به مدت طولانی بیهوش می‌کند و نه بیش از ۳۰ دقیقه از دست دادن هوشیاری ایجاد می‌کند. علائم اغلب در زمان وقوع آسیب یا بلافاصله پس از آن ظاهر می‌شوند، اما گاهی اوقات ممکن است برای چند روز یا چند هفته ایجاد نشوند.

این علائم معمولاً موقتی هستند و در عرض چند ساعت، چند روز یا چند هفته به طور کامل رفع می‌شوند، اما ممکن است در برخی موارد به مدت ماه‌ها یا بیشتر ادامه داشته باشند.

آسیب ضربه‌ای متوسط مغز

آسیب ضربه‌ای متوسط مغز باعث ایجاد بیهوشی بیش از ۳۰ دقیقه می‌شود. علائم آسیب ضربه‌ای متوسط مغز شبیه به آسیب ضربه‌ای خفیف مغز هستند، اما جدی‌تر و طولانی‌تر هستند.

آسیب ضربه‌ای شدید مغز

آسیب ضربه‌ای شدید مغز بیش از ۲۴ ساعت باعث بیهوشی شما می‌شود. علائم آسیب ضربه‌ای شدید مغز همچنین شبیه به آسیب‌های ضربه‌ای خفیف مغز هستند، اما جدی‌تر و طولانی‌تر می‌باشند.

نشانه‌های ضربه مغزی
نشانه‌های ضربه مغزی

علائم و نشانه‌های ضربه مغزی

علائم آسیب مغزی می‌توانند متنوع باشند و بسته به شدت آسیب مغز متغیر باشند. علائم معمولی آسیب مغزی شامل موارد زیر می‌شوند:

  1. بیهوشی: از دست دادن هوشیاری برای مدت زمان معین یا ناپایداری در وضعیت هوشیاری.
  2. عدم توانایی برای به یاد آوردن علت آسیب یا حوادثی که بلافاصله قبل یا بعد از آن رخ داده است.
  3. گیجی و دستپاچگی: افراد ممکن است احساس گیجی، عدم تعادل، و دستپاچگی کنند.
  4. مشکل یادآوری اطلاعات جدید: ممکن است دشواری در حفظ و به یاد آوردن اطلاعات جدید داشته باشند.
  5. سردرد: سردرد معمولاً یکی از نخستین علائم است.
  6. سرگیجه: افراد ممکن است حالت سرگیجه داشته باشند.
  7. تاری دید: دید تاری یا مشکل در تمرکز دیداری.
  8. تهوع و استفراغ: افراد ممکن است تهوع و استفراغ را تجربه کنند.
  9. زنگ زدن در گوش‌ها: در برخی موارد، افراد ممکن است احساس زنگ زدن یا صداهای آویزان در گوش‌ها کنند.
  10. مشکل در تکلم به طور مربوط: افراد ممکن است دشواری در تکلم به طور صحیح و مربوط داشته باشند.
  11. تغییرات در احساسات و الگوهای خواب: تغییرات در مزاج، اضطراب، افسردگی و مشکلات در الگوهای خواب ممکن است رخ دهند.

شدت علائم به میزان آسیب مغز (خفیف، متوسط یا شدید) بستگی دارد و نیاز به ارزیابی و درمان توسط پزشک دارد. افراد با علائم آسیب مغزی باید به شدت توجه به سلامتی خود داشته باشند و به پزشک مراجعه کنند.

خواندن  خونریزی زیر جمجمه
اقدامات لازم هنگام ضربه مغزی
اقدامات لازم هنگام ضربه مغزی

اقدامات فوری هنگام ضربه مغزی

در صورت وقوع ضربه به سر، عملکرد صحیح بسیار مهم است. اگر شما یا کسی دیگر دچار ضربه به سر شدید شده‌اید و هرگونه علائم آسیب ضربه‌ای مغز در شما مشاهده می‌شود، بهتر است به دنبال توصیه‌های پزشکی باشید، حتی اگر علائم نسبت به ظاهر خفیف باشند.

در موارد خاصی مانند بیهوشی بیش از ۱ تا ۲ دقیقه، تشنج، استفراغ مکرر یا تدهور علائم، باید فوراً با خدمات اورژانسی تماس بگیرید و به بیمارستان منتقل شوید.

همچنین، افرادی که در تصادفات وسیله نقلیه  ضربه خورده‌اند یا از ارتفاع بیش از ۳ متر افتاده‌اند نیز نیاز به مراقبت اورژانسی دارند. حتی اگر شما هوشیاری خود را از دست ندهید و علائم به طور سریع کاهش یابند، هنوز هم ممکن است آسیب مغزی رخ داده باشد. به همین دلیل، در موارد ضروری، همواره با پزشکان و خدمات اورژانسی همکاری کنید تا بهترین مراقبت‌ها ارائه شود.

انواع سطح هوشیاری در ضربه مغزی

آسیب ضربه‌ای مغز می‌تواند موجب از دست دادن هوشیاری شود که در حالت‌های مختلفی ممکن است اتفاق بیفتد. پزشکان برای ارزیابی میزان آسیب ضربه‌ای مغز و شدت آن از یک سلسله حالات غیرطبیعی هوشیاری استفاده می‌کنند که عبارت‌اند از:

گیجی

این حالت شبیه به یک خواب طولانی است، که در آن فرد می‌تواند تنها با صدای بلند یا درد شدید بیدار شود. آسیب ضربه‌ای مغز می‌تواند به ناحیه‌های مغزی که هوشیاری را کنترل می‌کنند آسیب بزند. هر نوع خونریزی یا انباشتگی خون می‌تواند به فشار بر این نواحی و آسیب بیشتر منجر شود.

کما

کما یک حالت عمیق بیهوشی است که در آن فرد نمی‌تواند با درد یا تحریک شدید بیدار شود. علاوه بر این، فرد ممکن است نهایتاً تا حدودی به خموشی و خواب فشرده نزدیک باشد، اما نه به صورت ثابت.

حالت نباتی

در این حالت، قربانی آسیب ضربه‌ای مغز بیهوش و ناآگاه از اطراف خود است. او ممکن است در برخی مواقع به طور موقتی از هوشیاری بازیابی کند و به تعدادی از تحرکات چون حرکت کردن، نالیدن یا نشان دادن پاسخ‌های واکنشی بپردازد. آسیب ضربه‌ای مغز می‌تواند ناشی از آسیب به بخش‌هایی از مغز باشد که تفکر، حافظه، هوشیاری و گفتار را کنترل می‌کنند.

حالت نباتی پایدار

حالت نباتی که بیش از ۳۰ روز به طول انجامد، به عنوان حالت نباتی پایدار شناخته می‌شود. بهبودی در این حالت به میزان آسیب مغزی و سن فرد بستگی دارد. افراد جوان‌تر به احتمال بیشتری بهبودی دارند نسبت به افراد مسن. اکثراً بزرگ‌ترین احتمال بهبودی برای بزرگ‌ترین کودکان و نوجوانان است.

خواندن  گرمازدگی

سندرم قفل شدگی

سندرم قفل شدگی یک حالت وجدانی است که فرد در آن فلج کامل بدن دارد، اما هوشیار است. او ممکن است توانایی ارتباط برقرار کردن با دیگران را از طریق چشمک زدن داشته باشد. این حالت اغلب ناشی از آسیب به نواحی پایینی مغز است که حرکت و تحرک را کنترل می‌کنند.

مرگ مغزی

حالت مرگ مغزی نشان دهنده عدم فعالیت مغزی است و این حالت به صورت غیرقابل برگشت است. در مرگ مغزی، فرد دیگر دارای هیچگونه فعالیت الکتریکی در مغز نیست، بدون پاسخ به درد، فاقد واکنش‌های عصب جمجمه‌ای و تنفس خود به خودی است.

ضربه مغزی
ضربه مغزی کودکان

ضربه مغزی در کودکان و نوجوانان

ضربه مغزی در کودکان و نوجوانان نیز اتفاق می‌افتد و نیاز به توجه و مراقبت دارد. زیرا مغز کودکان و نوجوانان همچنان در فرآیند رشد و تکامل قرار دارد و آسیب ضربه‌ای می‌تواند تأثیرات بلندمدت جدی داشته باشد. در زیر مواردی را که باید در مورد ضربه مغزی در کودکان و نوجوانان بدانید، شرح می‌دهم:

شناختن علائم: همانند بزرگترها، کودکان و نوجوانان نیز ممکن است به ضربه مغزی دچار شوند. برخی از علائم شایع در کودکان و نوجوانان شامل سردرد، تاری دید، گیجی، استفراغ، نشانه‌های تغییر در رفتار و خواب، عصبی بودن بیش از حد، و مشکلات حافظه و تمرکز می‌شوند. برای تشخیص و مدیریت آسیب ضربه‌ای مغز در کودکان، باید علائم را به دقت توجه کرد و در صورت نیاز به پزشک مراجعه کرد.

حفاظت در ورزش‌ها: ورزش‌هایی که با خطر ضربه به سر همراه هستند، مثل فوتبال، هاکی، رزمی‌کاری، و ورزش‌های دوچرخه‌سواری، ممکن است در کودکان و نوجوانان باشد. در این موارد، لازم است که کودکان و نوجوانان به درستی تجهیزات حفاظتی مانند کاپ، کاپیتان، و همچنین هدیه‌های ایمنی مربوط به ورزش خود را استفاده کنند.

استراحت و بهبود: در صورتی که کودک یا نوجوان دچار ضربه مغزی شود، اهمیت استراحت و بهبود کامل را نباید اغفال کرد. پزشک معالج ممکن است توصیه کند که کودک یا نوجوان برای مدتی از ورزش و فعالیت‌های جسمانی فعال خودداری کنند تا بهبود یابند.

مراقبت‌های پزشکی: در موارد شدید ضربه مغزی در کودکان و نوجوانان، نیاز به مراجعه به پزشک دارید. پزشک می‌تواند تشخیص دقیق‌تری از میزان آسیب و نیاز به تصاویر مغزی و تست‌های دیگر اعمال کند. همچنین، در برخی موارد، نیاز به بستری شدن در بیمارستان و مراقبت‌های ویژه ممکن است وجود داشته باشد.

پیگیری و نظارت: پس از ترخیص از بیمارستان، پیگیری و نظارت بر کودک یا نوجوان توسط پزشک و خانواده بسیار مهم است. آسیب ضربه‌ای مغزی ممکن است تأثیرات بلندمدت داشته باشد و نیاز به رعایت دستورات پزشک و مراقبت‌های معتبر دارد.

ضربه مغزی در کودکان و نوجوانان به عنوان مسئله‌ای جدی برای خانواده‌ها و پزشکان مطرح است. برای حفاظت از سلامت مغز کودکان، باید اقدامات ایمنی و پیگیری منظم را در نظر گرفت و در مواجهه با علائم ضربه مغزی به پزشک مراجعه کرد.

مشاهده بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا